آخرین عناوین

نگاهی به مجموعه داستان «بارش سفره‌ماهی» نوشته سروش چیت‌ساز؛ زندگی با سفره‌ماهی‌ها

آوای کرمانشاه، آرش محمودی: «بارش سفره‌ماهی» دومین مجموعه داستان سروش چیت‌ساز است که توسط نشر مرکز منتشر شده. او پیش از این، مجموعه داستان «نوبت سگ‌ها» را در همین نشر به بازار کتاب عرضه کرده بود که در نظرسنجی کانال داستان ایرانی از نگاه مخاطبان و نویسندگان به‌عنوان بهترین مجموعه سال ۹۴ انتخاب شد. سروش چیت‌ساز با این دو مجموعه نشان داده که نوشتن برایش جدی است و حرف‌هایی برای گفتن دارد. مجموعه «بارش سفره‌ماهی» هشت داستان دارد که هسته مرکزی داستان‌ها بر مدار روابط می‌چرخد و در میان این روابط، قصه‌های کلیشه‌ای زناشویی نقش پررنگ‌تری دارد. اما تمهیدی که نویسنده برای عبور از کلیشه‌ها اندیشیده، در فرم و ایده‌های روایی خود را نشان می‌دهد و در داستان‌های مجموعه می‌شود رد نگاه نو و زاویه‌دید تازه نویسنده را فهم کرد. فرم فانتزی و طنز زیرپوستی‌ای که برای بیان دغدغه‌های جدی انتخاب شده به خوبی روی کارها سوار است و مخاطب بیشتر به واسطه همین شگردهای روایی جذب داستان می‌شود نه موضوع، چراکه موضوعات ساده و سابقه‌‌مندند. اما مسئله‌ای که در خوانش مجموعه بسیار بارز و مشخص است، تلاش مداوم نویسنده برای امتحان و پیاده کردن ایده‌های روایی خلاقانه است. در اغلب داستان‌ها ما با شخصیت‌هایی مواجه می‌شویم که دچار یک فروپاشی درونی‌ هستند. این فروپاشی متأثر از روابط، دلیلی می‌شود برای نقل و داستان درست از جایی شروع می‌شود که شخصیت در مرز اضمحلال، به واسطه یک اتفاق وارد دنیایی جدید می‌شود. به‌کارگیری زبان طنز‌آلود و فضای فانتزی، هارمونی شگفتی در متن ایجاد کرده که آرام‌آرام مخاطب را با خود همراه کرده و با فجایعی که در هر داستان رخ می‌نماید، روبه‌رو می‌کند. به‌عنوان‌مثال در داستان «وازلین، پنیر و مرحوم گاسپارادزه» فردی را می‌بینیم که در پیاده‌رو‌یی ایستاده و پیراشکی می‌خورد، یک آن قطاری انگار از ریل خارج شده، ساختمان‌ها را می‌شکافد و با سرعت به طرفش می‌تازد و… فکر می‌کنم همین شروع جذاب برای نشاندن مخاطب پای داستان و بعد تعریف یک زندگی تراژیک کفایت می‌کند. قطار دریچه و نمادی قابل‌توجه است برای کالبدشکافی زندگی شخصیت. گویی آن هیبت مخوف و غول‌آسا به نمایندگی از زن، خانواده، فامیل، و اجتماع به سمت فردی یورش می‌برد که همه‌چیزش را باخته، حتی نام و نام‌خانوادگی‌اش را… به همین تک‌داستان اکتفا می‌کنم و سعی‌ام این است داستان‌ها را لو ندهم! اما در مابقی داستان‌ها مثل «اسفار نیلگون جبروت»، «پرواز سفره‌ماهی» یا «لولیدگی» و «خواب فرخ ثریا» که از داستان‌های بسیار خوب مجموعه‌اند همین سیر را می‌توان دید. استراتژی نویسنده در این مجموعه آمیزش واقعیت و رویاست. جوری که باعث خلق دنیایی داستانی می‌شود با مختصات منحصر به خود و امضای نویسنده در ایده‌پردازی‌های این دنیای جدید، مخاطب را از روتین‌های معمول جدا می‌کند. نکته دیگر اینکه در کنار هفت داستان از این مجموعه که تقریباً همه از یک پیرنگ و قاعده پیروی می‌کنند، داستان «کنار اتاقک لطیف» تافته‌ای جدابافته است و شاید با کلیت کارها نخواند اما همین داستان هم به نظرم یکی از قوی‌ترین داستان کوتاه‌های سروش چیت‌ساز است که نشان از قدرت و احاطه او در داستان‌پردازی دارد. نکته پایانی اسم مجموعه است؛ «بارش سفره‌ماهی» که داستانی با این نام در مجموعه نیست. اما یکی از داستان‌ها «پرواز سفره‌ماهی» نام دارد که جریان رابطه‌ای متلاشی‌شده را بازگو می‌کند. راوی داستان، مردی است که به سفره‌ماهی تبدیل شده و در ادامه همین قضیه، پرواز یک سفره‌ماهی اتفاق اصلی داستان را رقم می‌زند و… . به نظرم شاید اسم کتاب هم کنایه‌ای از شخصیت همین داستان و بسط آن به پیرنگ کلی کارهاست، انتخاب زیرکانه‌ای که اشاره به ازدحام سفره‌ماهی‌ها در جامعه دارد. پیشنهاد می‌کنم این مجموعه را از دست ندهید.

دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هفته نامه آوای کرمانشاه

خوش آمدید

ورود

ثبت نام

بازیابی رمز عبور