کپسول ضدکرونا و سردرگمی افکارعمومی

آوای کرمانشاه، محمدعلی علیان: ریشه‌های بی‌اعتمادی جامعه نسبت به رسانه‌های رسمی چیست؟ چه مسائلی موجب ایجاد زمینه‌های شکاف بین تلقی جامعه و دولت از یک موضوع خاص می‌شود؟ چه فرآیندهایی رخ می‌دهد که به‌سادگی اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی روبه‌زوال می‌رود؟
اگر به این سوالات پاسخ‌های مناسب و همه‌جانبه داده شود، شاید بتوان تحلیل عمیق‌تری از ریشه‌ها و دلایل ظهور و بروز برخی پدیده‌های اجتماعی که این روزها با شدت و ضعف متفاوت در جامعه ایرانی رخ می‌دهد، ارائه نمود.
به اعتقاد صاحب‌نظران حوزه مسائل اجتماعی و جامعه شناسان، هرگاه میان دولت (به معنای عام کلمه) و ملت یک درک متقابل یا فهم مشترک در خصوص مسائل و موضوعات مختلف اجتماعی حاصل شود یا به عبارتی یک دیالکتیک مثبت به وجود آید، بسیاری از مشکلات و مسائل اجتماعی که ناشی از تضاد منافع نیروهای مدنی می‌باشد، قابل‌حل خواهد بود. پیش‌نیاز درک متقابل نیروهای اجتماعی و در سطح بالاتر تفاهم دولت و ملت فراهم کردن شرایط گفتگوی موثر و مطالبه‌گری مستمر در یک بستر عقلانی و به دور از هیجانات کاذب و احساسات است. متأسفانه به دلیل سازمان‌نیافتگی جامعه ایران و در خلاء نهادهای مدنی مستقل، قدرتمند و واقعی (اعم از احزاب سراسری، سندیکاها و اتحادیه‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد و رسانه‌ها) مهیا نمودن شرایط گفت‌وگو و مطالبه‌گری تا حدی دشوار به نظر می‌رسد و لذا چنین وضعیتی مستعد دامن زدن به بی‌اعتمادی عمومی است.
عوامل متعددی در شکل‌گیری اعتماد عمومی به عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم سرمایه اجتماعی دخیل هستند که یکی از مهم‌ترین عوامل، جریان درست اطلاعات در یک جامعه است به‌گونه‌ای که اگر آحاد یک جامعه احساس کنند که به سهولت و شفافیت و به دور از رانت در جریان بسیاری از اموری که در زندگی روزمره‌شان نقش تعیین‌کننده دارد، قرار بگیرند و داده‌ها و اطلاعات ارائه‌شده از طریق رسانه‌ها و مبادی رسمی و اقناعی باشد، آنگاه اعتماد جامعه به دولت افزایش می‌یابد و آن درک متقابل ایجاد خواهد شد. متأسفانه در سال‌های اخیر به دلایل گوناگون اعتماد عمومی جامعه که از شاخصه‌های مهم سرمایه اجتماعی است، آسیب‌دیده است که از جمله این عوامل آسیب‌زا می‌توان به ناکارآمدی در بهره‌گیری از ظرفیت‌های ملی جهت حل مسائل و مشکلات، عمل نکردن به وعده‌ها، فساد گسترده و رانت‌خواری در ارکان مختلف دستگاه‌های دولتی، عدم صداقت برخی مسئولان در گفتار و رفتار، بی‌اعتباری عمده رسانه‌های رسمی نزد مردم و … اشاره کرد. عوامل یا شاخص‌های بی‌اعتمادی عامه یک‌شبه بروز پیدا نمی‌کند بلکه در یک بازه زمانی اتفاق می‌افتد به طوری که اگر در هریک از پارامترها یا اجزاء ایجادکننده اعتماد اختلال ایجاد شود، اعتماد اقشار اجتماعی خدشه‌دار می‌شود. مثلاً اگر فرآیند گردش آزاد و صحیح اطلاعات در فضای جامعه مختل شود، و یا اگر نهادهای اطلاع‌رسانی رسمی در ارائه اطلاعات به شهروندان دچار نقصان و ضعف شوند یا حتی از مراجع رسمی و دولتی در خصوص اطلاع‌رسانی یک حادثه، رویداد و یا موضوعی که با جان و مال مردم سر و کار دارد، اطلاعات متناقض و ناقص ارائه شود و در پی آن شهروندان تلاش نمایند که اطلاعات و اخبار مدنظر خود را از کانال‌های غیررسمی و فضای مجازی دریافت کنند و در آن حوزه نیز با فیلترینگ و محدودیت دسترسی مواجه شوند، آنگاه اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی به شدت آسیب خواهد دید و شکاف دولت – ملت عمیق‌تر خواهد شد.
در سطح محلی یکی از مصادیق بارز بی‌اعتمادی عمومی در جریان تولید یک نوع دارو با منشاء گیاهی جهت درمان بیماران مبتلا به کووید 19 (کرونا) به منصه ظهور رسید. در شرایطی که مدتی قبل رسانه‌ها و کانال‌های اطلاع‌رسانی رسمی، نیمه‌رسمی و غیررسمی از تأیید نهایی داروی تولیدشده توسط محقق کرمانشاهی خبر دادند و انتظارات و امیدواری‌های افکار عمومی را در خصوص موفقیت درمان قطعی بیماری کرونا ویروس در هر مرحله‌ای از بیماری و در سطح بی‌سابقه‌ای افزایش دادند، طی چند روز گذشته نامه‌ای منتسب به تولیدکننده اصلی دارو به همراه یک ویدئوی ضبط‌شده از ایشان در رسانه‌ها و فضای مجازی منتشر شد که وی در آن ادعای قطعیت درمان و بهبودی صددرصدی در هر مرحله از بیماری را رد کرده و طرح این ادعا را به گردن رسانه‌ها انداخته است!
اکنون سوالات و ابهامات فراوانی در افکار عمومی شکل‌گرفته است که متأسفانه تابه‌حال پاسخ درخوری به آن‌ها داده نشده است چه از سوی دست‌اندرکاران تولید دارو، چه از طرف نهادهای نظارتی و تخصصی و چه از جانب رسانه‌ها. مگر می‌شود تمام مراحل کارآزمایی بالینی و زنجیره تولید دارو به‌طور کامل طی نشده باشد که چنین ادعایی در سطح وسیع مطرح شده و حتی فراتر از آن در مقطعی دارو تحت شرایطی در اختیار برخی بیماران قرار گرفته باشد؟ چرا از طرف مسئولین متولی وزارت بهداشت اقدام عاجلی در راستای تأیید نهایی دارو و صدور مجوز و تعیین تکلیف موضوع صورت نپذیرفته است؟ چرا مسئولین امر در نهادهای تخصصی و نظارتی به‌طور شفاف در خصوص این موضوع که با جان انسان‌ها سر و کار دارد، اظهارنظر نکرده‌اند؟ چرا محقق اصلی تولیدکننده دارو ادعاهای اولیه خود در زمینه میزان اثربخشی دارو را پس گرفته است؟ آیا ایشان از طرف وزارت بهداشت یا مافیای داروهای دیگر تحت‌فشار قرار گرفته‌اند؟ این‌ها و سوالاتی از این دست در سطوح مختلف جامعه به فراوانی مطرح می‌شود و متأسفانه چون پاسخ اقناعی، شفاف و مبتنی بر استدلال‌های علمی از طریق رسانه‌های رسمی به آن‌ها داده نمی‌شود، موجب آسیب دیدن اعتماد عمومی و تشدید شکاف دولت – ملت شده است.

دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هفته نامه آوای کرمانشاه

خوش آمدید

ورود

ثبت نام

بازیابی رمز عبور